trochę orzecznictwa cz3 (III CKN 733/00, I CKU 86/98, III CKN 219/98, III CRN 201/82, III CZP 53/78, II CZ 67/68)

III CKN 733/00

1. Dopuszcza się w wyjątkowych wypadkach, za zgodą obu stron tj. uprawnionego i zobowiązanego, określenie spłat lub dopłat wyrównujących wysokość udziału w przedmiocie współwłasności także w innej niż świadczenie pieniężne formie, w szczególności przez zastosowanie w drodze analogii art. 908 kc.
2. Rozwiązanie stosunku dożywocia ustanowionego w prawomocnym orzeczeniu sądowym jest niedopuszczalne co do samej zasady.
Posted in Wstępniak | 8 Comments

trochę orzecznictwa cz2 (III CZP 21/09, III CSK 359/07, II CK 319/04, I CK 296/04)

III CZP 21/09

Umowa o dożywocie ukryta pod pozorną umową sprzedaży nieruchomości zawartą w formie aktu notarialnego jest nieważna, jeżeli istotne postanowienia umowy o dożywocie nie zostały objęte tą formą szczególną.

Continue reading

Posted in Wstępniak | 6 Comments

trochę orzecznictwa cz 1 (I SA/Gd 825/09)

I SA/Gd 825/09
Umowa o dożywocie ma charakter odpłatny.
Jak stanowi art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.
Posted in Wstępniak | 10 Comments

Instytucje zbliżone do dożywocia

Instytucja prawna dożywocia rywalizuje na rynku z innymi formami przeniesienia własności nieruchomości. Do najbardziej powszechnych i zbliżonych można zaliczyć darowiznę, sprzedaż, a także popularną w krajach zachodnich hipotekę odwróconą.

W umowie darowizny, ofiarodawca zobowiązuje się na rzecz obdarowanego do bezpłatnego świadczenia kosztem swojego majątku. Skuteczność umowy darowizny nieruchomości lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego uzależniona jest od zawarcia tych umów w formie aktu notarialnego. Continue reading

Tagged | 11 Comments

Skutki podatkowe dla stron umowy

Podatkowi dochodowemu od osób fizycznych podlega przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości oraz przyjęte nieodpłatnie świadczenia rzeczowe. W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych brak jest jednak informacji na temat opodatkowania umowy dożywocia i umowa ta nie zawiera się w ogólnym pojęciu odpłatnego zbycia jakie można znaleźć w ustawie. Opodatkowanie umowy dożywocia uregulowane jest w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych. Naczelnicy urzędów skarbowych wydali jednak kilka odmiennych opinii, według których zbycie to podlega ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych[1]. Wszelkie wątpliwości jakie w tym przedmiocie miały osoby zajmujące się tym zagadnieniem zostały zakończone wraz z wydaniem orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który stwierdził, że: Continue reading

Tagged | 202 Comments

Uznanie umowy dożywocia za bezskuteczną

W Kodeksie cywilnym wyróżniono krąg osób, które mogą domagać się uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do nich, jeżeli dożywotnik, w wyniku zawarcia umowy dożywocia, stał się niewypłacalny. Przede wszystkim są to osoby, w stosunku do których na dożywotniku ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, roszczenia alimentacyjne mają krewni w linii prostej (dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie) oraz rodzeństwo. Uprawnionym do alimentacji może być także w pewnych sytuacjach były małżonek. Uprawnienie to należy się niezależnie od tego, czy dożywotnik dopuszczał się tego ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, oraz bez względu na czas zawarcia umowy. Uprawnienie do żądania uznania  umowy o dożywocie za bezskuteczną wygasa po upływie pięciu lat od daty tej umowy. Continue reading

Tagged | 85 Comments

Rozwiązanie umowy dożywocia

Umowa dożywocia w zasadzie jest nieodwołalna. Istnieje jednak sposobność rozwiązania umowy przez sąd poprzez zarzut jednej ze stron. Odnosi się to do wyjątkowych przypadków takiego zdemoralizowania się relacji pomiędzy dożywotnikiem, a zobowiązanym, że nie można wymagać, by dalej trwali oni w bezpośrednim ze sobą kontakcie. Żądanie rozwiązania umowy dożywocia do sądu, mogą wnieść tylko strony umowy. Bez znaczenia z  prawnego punktu widzenia są przesłanki, które są powodem powstania sytuacji konfliktowej. Nie oznaczają one bowiem, że zaszły okoliczności uniemożliwiające stronom trwanie ze sobą w bezpośrednim kontakcie. Natomiast, zgodnie z art. 913 § 2 KC „w wypadkach wyjątkowych sąd może na wniosek zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie”. Wyjątkowa sytuacja zachodzi w szczególności gdy krzywdzony jest dożywotnik. Continue reading

Tagged | 228 Comments

Zamiana dożywocia na rentę

Umowa dożywocia jest kierowana w relacje rodzinne i z reguły jest zawierana pomiędzy osobami krewnymi lub powinowatymi w rozumieniu przepisów KRO[1]. Osoby te powinny między sobą być w bliskich, przyjaznych stosunkach. Strony umowy w momencie przystępowania do niej są zobowiązane co najmniej zakładać, że będą w stanie żyć blisko siebie, a najczęściej i przebywać razem. Codzienność dostarcza jednak przykładów, że wspólne stosunki pomiędzy stronami umowy stają się niemożliwe do zaakceptowania i potrzebne jest ich przekształcenie. Ustawodawca przewidując możliwość powstania takich przypadków, założył możliwość przekształcenia treści prawa dożywocia. Regulujący tę problematykę artykuł 913 kodeksu cywilnego postanawia, „że w razie gdy z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem, a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, aby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień”[2]. Continue reading

Tagged | 20 Comments

Treść prawa umowy dożywocia

Treść prawa dożywocia zazwyczaj reguluje umowa zawarta pomiędzy stronami, jednak w braku odpowiednich postanowień umowy, nabywca powinien zgodnie z art. 908 § 1 kodeksu cywilnego, spełnić nałożone w tym artykule powinności.  W umowie powinien być dokładnie określony rodzaj i wielkość świadczeń, a także zakres ich zmian w przypadku wygaśnięcia prawa dożywocia w stosunku do jednego z dożywotników, gdy prawo do świadczeń ma jeszcze drugi z nich. Świadczenia objęte umową  dożywocia ustanowione na  rzecz kilku osób ulegają w razie śmierci jednej z tych osób odpowiedniemu obniżeniu. Zbywcą nieruchomości w umowie o dożywocie może być tylko osoba fizyczna, nabywcą zaś może być osoba fizyczna, jak również osoba prawna. Zgodnie z art. 908 § 3 kodeksu cywilnego dożywocie wolno zastrzec na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości. Do osób bliskich zaliczani są: krewni, powinowaci, a także inne osoby nie pozostające z tą osobą w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa, a także związane z nim węzłem przyjaźni i bliskości w sensie uczuciowym (np. konkubinat) lub pozostające ze zbywcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Continue reading

Tagged | 32 Comments

Charakterystyka umowy dożywocia.

Instytucja prawna dożywocia znana jest w polskim prawodawstwie już od kilkudziesięciu lat. Pierwsze informacje na jej temat pochodzą już z XV wieku i w tym okresie dożywocie było definiowane jako zapis męża na rzecz żony na wypadek wdowieństwa dający jej prawo dożywotniego użytkowania całego majątku, ale bez prawa zbycia go lub obciążenia. Od XVI wieku także żona mogła ustanawiać dożywocie na rzecz męża. Często umowa ta uzależniała prawo do użytkowania majątku od pozostania w bezżennym stanie[1]. Wraz z przyjęciem kodeksu cywilnego[2] w 1964 roku, praktycznie bez większych zmian instytucja ta funkcjonuje do dziś i w dalszym ciągu jest stosowana. Wiele osób starszych jeszcze za życia chciało by uregulować kwestię dziedziczenia majątku pozostającego po ich śmierci. Osoby te mają możliwość skorzystania z kilka różnych instytucji prawnych przenoszących własność nieruchomości, a w szczególności darowiznę, sprzedaż i umowę dożywocia. Najrzadziej do przeniesienia władności nieruchomości wykorzystywana jest umowa dożywocia, co jednak nie znaczy, że powinno się odradzać ten właśnie sposób przeniesienia własności nieruchomości. Continue reading

Tagged | 566 Comments